ලෝක මූල්‍ය පද්ධතියේ දැවැන්ත පෙරළියක්: ලෝකයේ මහ බැංකු ඇමරිකානු ඩොලරය අතහැර රත්‍රන් (Gold) වෙත හැරෙන්නේ ඇයි?

2026-03-31

21

1996 වසරෙන් පසුව පළමු වතාවට, ගෝලීය මහ බැංකු (Central Banks) සිය සංචිත ලෙස ඇමරිකානු භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර (U.S. Treasuries) වලට වඩා රත්‍රන් (Gold) තබා ගැනීමට පටන් ගෙන තිබේ. ​බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ මෙය රත්‍රන් මිල ඉහළ යාම නිසා සිදුවන සාමාන්‍ය ආයෝජන වෙනසක් පමණක් බවයි. නමුත් ඔබ එසේ සිතනවා නම්, ඔබ සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදියි. මෙයින් කියවෙන්නේ ගෝලීය සංචිත පද්ධතිය පාලනය කරන ආයතන, ඇමරිකානු රජයේ කඩදාසි වත්කම් වලින් ඈත් වී, ස්පර්ශ කළ හැකි සැබෑ වත්කම් (Hard Reserve Assets) වෙත නැවත හැරෙමින් සිටින බවයි. සරලවම කිවහොත්, ලෝක මූල්‍ය පද්ධතියේ "විශ්වාසය" වෙනත් අතකට හැරෙමින් පවතී.

දත්ත වලින් හෙළිවන කම්පනය කරවන සත්‍යය

​Bank of America (BofA) දත්ත වලට අනුව, මෙම කණපිට හැරීම ඉතාමත් පැහැදිලිය:

  • 2015 අවසන් කාර්තුවේදී: ගෝලීය මහ බැංකු සංචිත වලින් 33% ක් U.S. Treasuries වූ අතර, රත්‍රන් තිබුණේ 9% ක් පමණි.
  • වර්තමානය වන විට: රත්‍රන් ප්‍රතිශතය 24% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, U.S. Treasuries 21% දක්වා පහත වැටී ඇත.

​රත්‍රන් වල ප්‍රතිශතය ආසන්න වශයෙන් තුන් ගුණයකින් වර්ධනය වී ඇති අතර, ඇමරිකානු බැඳුම්කර වලට සිදුවී ඇත්තේ එහි අනිත් පැත්තයි.

​"වර්තමානයේ ලෝකයේ මහ බැංකු සතුව රත්‍රන් ටොන් 36,000 කට වඩා (අවුන්ස බිලියන 1.16 ක්) පවතී. ඔවුන් පසුගිය වසර 3 පුරාවටම වසරකට රත්‍රන් ටොන් 1,000 බැගින් අඛණ්ඩව මිලදී ගෙන ඇත."


​මහ බැංකු මේ ආකාරයට රත්‍රන් මිලදී ගන්නේ ඇයි? (සැඟවුණු හේතු)

​මෙම තත්ත්වය පිටුපස ඇත්තේ දැවැන්ත වෙළඳපල කඩාවැටීමක් හෝ අවදානමක් පිළිබඳ මහ බැංකු වලට ඇති පෙරනිමිත්තයි. ඊට බලපාන ප්‍රධාන හේතු කිහිපයකි:

  1. භූ දේශපාලනික අර්බුද (Geopolitical Stress): රුසියානු-යුක්රේන යුද්ධය හා ඊශ්‍රායල-මැදපෙරදිග අර්බුද සමඟ, බටහිර රටවල් විසින් පනවන සම්බාධක වලින් බේරීම සඳහා බොහෝ රටවල් තමන්ගේ වත්කම් රත්‍රන් බවට පත් කරමින් සිටී.
  2. ඩොලරයෙන් ඈත්වීම (De-dollarization): BRICS රටවල් (බ්‍රසීලය, රුසියාව, ඉන්දියාව, චීනය සහ දකුණු අප්‍රිකාව) ඇමරිකානු ඩොලරය මත යැපීම අවම කිරීමේ පැහැදිලි මෙහෙයුමක නිරත වී සිටී. චීනය සහ රුසියාව මහා පරිමාණයෙන් රත්‍රන් මිලදී ගන්නේ මේ නිසාවෙනි.
  3. අධික උද්ධමනය සහ ඇමරිකානු ණය බර (Inflation & Fiscal Fear): ඇමරිකාවේ ජාතික ණය ප්‍රමාණය ඉතිහාසයේ ඉහළම අගයන් වාර්තා කරමින් සිටින අතර, කඩදාසි මුදල් වල අගය (Fiat money) වේගයෙන් පිරිහෙමින් පවතී.

​ඉදිරියට කුමක් සිදුවේද?

​ලෝක රන් කවුන්සිලය (World Gold Council) පෙන්වා දෙන පරිදි,

  • 95% ක් මහ බැංකු ඉදිරි මාස 12 තුළ සිය රත්‍රන් සංචිත තවදුරටත් වැඩි කිරීමට බලාපොරොත්තු වේ.
  • 73% ක් මහ බැංකු ඉදිරි වසර 5 තුළ තම ඩොලර් සංචිත අඩු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරයි.

​ලෝකයේ විශාලතම සංචිත කළමනාකරුවන් අඛණ්ඩව රත්‍රන් එකතු කරමින් සහ ඇමරිකානු භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර කපා හරිමින් සිටින්නේ නම්, ඔවුන් අපට දෙන පැහැදිලි අනතුරු ඇඟවීමක් ඇත. එනම්, පැරණි "ආරක්ෂිත වත්කම්" පිළිබඳ විශ්වාසය බිඳවැටී ඇති බවයි.

​මෙය හුදෙක් ප්‍රවෘත්ති සිරස්තලයක් පමණක් නොවේ. මෙය ලෝකයේ සංචිත, විශ්වාසය සහ ප්‍රාග්ධන ප්‍රවාහයන්ගේ සැබෑ පාලන තන්ත්‍රයේ වෙනසක් (Regime Change) වේ. ලෝක ආර්ථිකයේ ඉදිරි ගමන්මග තීරණය වන්නේ මේ වෙනස මතයි.