ඇමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයා විසින් ජාතිය අමතා කරන ලද විශේෂ ප්රකාශයකදී ඉරානය සම්බන්ධයෙන් අතිශය දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් සිදු කර තිබේ. ඉරානය සමඟ පවතින ගැටුම තවදුරටත් උත්සන්න වන ලකුණු පෙන්නුම් කරමින් ඔහු අවධාරණය කළේ, කඩිනම් එකඟතාවයකට නොපැමිණියහොත් ඇමෙරිකාව විසින් "ඉරානය ගල් යුගයට ගෙන යන" බවයි. ජනාධිපතිවරයාගේ කතාවේ ප්රධාන කරුණු කිහිපයක් පහත පරිදි වේ.
- යුද්ධයේ ඉදිරි ගමන්මග: ඉරානය සමඟ පවතින යුද්ධය තවත් "සති දෙකක් හෝ තුනක්" පමණක් පවතිනු ඇති බවට ජනාධිපතිවරයා විශ්වාසය පළ කළේය.
- උපායමාර්ගික අරමුණු: ඇමෙරිකානු හමුදාවන්හි ප්රධාන උපායමාර්ගික අරමුණු මේ වන විටත් ඉරානය තුළ "සම්පූර්ණ වීමට ආසන්න" බව ඔහු ප්රකාශ කළේය.
- යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කිරීම: යම් හෙයකින් දෙපාර්ශවය අතර එකඟතාවයක් ඇති කරගැනීමට අපොහොසත් වුවහොත්, ඉරානයේ විදුලි බලාගාර ඉලක්ක කර දැඩි ප්රහාර එල්ල කරන බවට ඇමෙරිකාව අනතුරු අඟවා ඇත.
- හමුදාමය බිඳවැටීම: මේ වන විටත් "ඉරාන නාවික හමුදාව සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී ඇති බවත්, ඔවුන්ගේ ගුවන් හමුදාව දැඩි බිඳවැටීමකට ලක්ව ඇති බවත්" ජනාධිපතිවරයා වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය.
- හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz): අනාගතයේදී ලෝකයේ ප්රධානතම තෙල් සැපයුම් මාර්ගයක් වන හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා තෙල් ආනයනය කිරීම ඇමෙරිකාව විසින් නතර කරන බව මෙහිදී ප්රකාශ විය.
ලෝක ආර්ථිකයට එල්ල වන බලපෑම
ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම ආන්දෝලනාත්මක කතාවත් සමඟම ලෝක වෙළඳපොළේ දැඩි උච්චාවචනයන් දක්නට ලැබෙන අතර, ඇමෙරිකානු බොරතෙල් බැරලයක මිල ක්ෂණිකව ඩොලර් 103 සීමාව පසුකරමින් ඉහළ ගොස් තිබේ.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ අපේක්ෂා කළ හැකි අනෙකුත් ගෝලීය හා දේශීය බලපෑම්:
- ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම සහ උද්ධමනය: ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල ඉහළ යාමත් සමඟ ශ්රී ලංකාව වැනි ආනයන මත යැපෙන රටවලට දැඩි බලපෑම් එල්ල විය හැක. ඉදිරියේදී දේශීය ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමේ අවදානමක් පවතින අතර, එය සමස්ත ප්රවාහන හා භාණ්ඩ මිල ගණන් (උද්ධමනය) ඉහළ යාමට සෘජුවම බලපානු ඇත.
- ගෝලීය සැපයුම් ජාලය අඩාල වීම: මැදපෙරදිග කලාපයේ උණුසුම්කාරී තත්ත්වය සහ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය ආශ්රිත තීරණ හේතුවෙන් ගෝලීය නැව් ගමනාගමනයට සහ සැපයුම් ජාලයන්ට දැඩි බාධා එල්ල වීමේ අවදානමක් පවතී.
- භූ දේශපාලනික අස්ථාවරත්වය: මෙම තත්ත්වය හමුවේ අනෙකුත් ලෝක බලවතුන් (චීනය, රුසියාව සහ යුරෝපා සංගමය) දක්වන ප්රතිචාරය මත ඉදිරි ලෝක දේශපාලන හැඩගැස්ම තීරණය වනු ඇත. මැදපෙරදිග කලාපයේ ස්ථාවරත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳවැටීම, ගෝලීය ආයෝජන සහ කොටස් වෙළඳපොළවල් කඩාවැටීමට ද හේතු විය හැක.
සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, ඉදිරි සති කිහිපය ලෝක දේශපාලනයේ සහ ආර්ථිකයේ ඉතා තීරණාත්මක කාලපරිච්ඡේදයක් වනු ඇති බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයින්ගේ මතයයි.
